ARAŞTIRMA VE EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
  • Neredeyim :

Minyatür Sanatı

ENVANTER BİLGİLERİ:

Unsurun Adı: Minyatür Sanatı

Unsurun Bilinen Diğer Adları: Tasvir, Nakış Resim, Kitap Resmi 

Unsurun Envanter Numarası:

Unsurun Envantere Kayıt Tarihi: 06/08/2014

Unsura İlişkin Envanter Güncelleme Tarihleri: Haziran 2016 ve Mart 2019

Unsurun Somut Olmayan Kültürel Miras Alanları:

  • Doğa ve Evrenle İlgili Bilgi ve Uygulamalar 
  • Geleneksel Zanaatkarlık/ El Sanatları Geleneği

Unsurun Envantere Kayıtlı Olduğu İller: Ankara (2019), İstanbul (2014).

UNSURA İLİŞKİN BİLGİLER

Unsurun Kısa Tanımı:

Minyatür; öykü, olay ya da bilgilerin resim diliyle tasvir edilmesi sanatıdır. Osmanlı döneminde “nakış” veya “tasvir” olarak anılan bu sanatı icra edenlere nakkaş, müsavvir, minyatür sanatçısı, tasvir sanatçısı veya şebihnüvis denilmektedir.

Tarihsel süreç içinde farklı bölgelerde farklı ekoller halinde gelişen minyatür sanatı, İslamiyet ile birlikte yeni bir çehreye kavuşmuş, el yazması kitapların içine nakş edilen minyatürler yaygın görsel ürünlerden biri haline gelmiştir.

Osmanlı minyatür ekolü, yüzyıllar içinde gelişen ifade ve anlatım ilkelerine İmparatorluk coğrafyasının kültürel çeşitlilik ve çoğulculuğunu da katarak farklı bir tasvir dili yaratmıştır. 19. yüzyıldan itibaren bu sanatın uygulandığı yerler çeşitlenmeye ve minyatürler duvarlara, tuvallere, ahşap, çini ve deri gibi materyaller üzerine daha yaygın bir şekilde uygulanmaya başlanmıştır.

Nakkaşlar, resimlerini aherlenmiş yani yumurta akı ile cilalanmış ve resimler için boşluk bırakılmış kağıtlara yaparlar. Kullanılan malzemeler genellikle kuş teleklerinden elde edilen ve “kalem” denilen fırçalar ile organik boyalardır. Günümüzde endüstriyel boya maddeleri ve malzemeleri de kullanılmaktadır.

Nakkaş, pamuktan yapılmış bir tabaka has kağıt alarak bunu bir mermer üzerine yayar ve genellikle fildişinden yapılan bir cisimle bu kağıdı düzleştirerek parlatır. Daha sonra yapacağı şekillerin boyutlarını belirleyip kağıt üzerine bunların taslağını çıkarır. Çini mürekkebi ile şekillerin kenar çizgilerinin üzerinden geçilir ve figürler canlılığını uzun süre koruyan kökboya ile renklendirilir.

Minyatürde işlenen konular arasında manzaralar, sarayda yapılan tahta çıkma, sünnet, düğün gibi törenler ile av sahneleri yer alır. Minyatürler, döneminin günlük yaşamı, kıyafetleri ve ritüellerine ilişkin bilgi verir ve bu açıdan tarihi belge niteliği taşırlar.

Minyatür sanatı, 19. yüzyıldan itibaren Osmanlı sanatındaki Batılılaşmanın etkisi ve matbaanın yaygınlaşmasıyla gerileme dönemine girmiştir. Daha sonra, çağdaş Türk sanatıyla tekrar köprü kurabilmesinde özellikle Prof. Dr. Süheyl Ünver ve öğrencileri gibi geleneği hoca-talebe ilişkisi içinde öğrenen minyatür sanatçılarının önemli bir rolü vardır.

Unsurun Coğrafi Dağılımı:

Unsur tüm Türkiye’de yaygın bir şekilde bilinmekte olup İstanbul ve Ankara gibi büyük şehirlerde yoğun bir şekilde uygulanmaktadır.

Unsurla İlgili Grup ve Topluluklar:

Türkiye’de unsurun taşıyıcı ve uygulayıcıları “Nakkaş”, “Musavvir” ve “Minyatür sanatçısı”, “Şebihnüvis” olarak anılmaktadırlar. Bu kişiler, onların çırakları ve kültürlerinin bir parçası olarak veya kişisel gelişim için bu unsurla ilgilenen kişiler ilgili topluluğu oluştururlar.

Ayrıca Minyatür sanatkârları, akademisyenler ve birçok STK, unsur hakkında gerçekleştirdikleri araştırmalar, yaygın ve örgün eğitimler ile kişisel gelişim kurslarıyla unsurun ilgili topluluğunu oluşturmaktadırlar. 

Unsurla İlgili Koruma Eylem Planı:

Unsurla ilgili ulusal çapta hazırlanan bir Koruma Eylem Planı bulunmaktadır. 2019 yılında ilgili STK’lar ve miras taşıyıcılarının katılımlarıyla oluşturulan koruma eylem planı 5 ana kategori altında belirlenmiştir:

  • Unsurun aktarımı ve yaşayabilirliğine yönelik tedbirler
  • Görünürlük ve farkındalık arttırma tedbirleri
  • Uluslararası işbirliği çalışmaları
  • Akademik ve dokümantasyon önlemleri
  • Eğitim ve yetiştirme çalışmaları